اكنون به بررسى سند حديث در ثواب الأعمال و عقاب الأعمال مىپردازيم صدوق فرمود : حدّثني علي بن أحمد بن عبد اللّه ، عن أبيه ، عن جدّه ، أحمد بن أبي عبد اللّه ، عن أبيه ، عن عثمان بن عيسى ، عن علي بن سالم ، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام . . . « 1 » مراد از سه راوى در صدر سند كه صدوق از آنان نقل مىكند ، خاندان برقى هستند . خاندان برقى ، معروف به بنو البرقى ، خاندانى معروف و مشهورند . « 2 » سائر راويان ، چنانند كه در حديث سابق است . عثمان بن عيسى اگرچه واقفى است ، ثقه است و بعضى او را از جملهء اصحاب اجماع شمرده‌اند . « 3 » دربارهء على بن سالم نيز بحث شد . به هر حال ، اگر سند اين روايت نقصى دارد ، از جهت على بن سالم است . اين حديث اگرچه از جهت سند بنا بر مبناى مشهور ضعيف است ، همان‌طور كه گفته شد ، سند آن مختلف است و در سه كتاب روايى نقل شده كه شاهد بر صدور روايت از معصوم است . هم‌چنين ملاك حجيت اخبار نزد فقيهان ، صدور روايت از معصوم است ، هرچند ممكن است در سند اصطلاحا « ضعيف » باشد . « 4 » به قول مرحوم آية اللّه بروجردى اهمال راوى در كتاب‌هاى علم رجال ، دليل ضعف راوى نيست . « 5 » امام خمينى قدس سرّه نيز در ذيل روايتى كه در سلسلهء سند آن على بن أبى حمزه بطائنى است ، فرموده : اگر روايت او بنا بر قول مشهور ضعيف است و او را مشهور فقيهان و علماى رجال ضعيف شمرده‌اند ، قراينى وجود دارد كه اين روايت از معصوم عليه السّلام صادر شده است ، آن‌گاه قراينى را ذكر مىكند . « 6 » پس از بررسى سند روايت ، دربارهء لغات مشكل آن به بحث مىپردازيم : مهم‌ترين لغت

--> ( 1 ) . ثواب الأعمال ، ص 313 . ( 2 ) . سيد محمد مهدى بحر العلوم ، فوائد الرجاليه ، ج 1 ، ص 331 . ( 3 ) . نقد الرجال ، ج 3 ؛ ص 196 ؛ رجال الكشى ، ص 556 و 1050 . ( 4 ) . ميرزا حسن بجنوردى ، منتهى الأصول ، ج 2 ، ص 211 ؛ فرائد الأصول ، ج 1 ، ص 311 ؛ آقا رضا همدانى ، مصباح الفقيه ، ج 2 ، ص 12 ؛ محمد باقر سبزوارى ، ذخيرة البيع ، ج 2 ، ص 467 ؛ همان ، ذخيرة المعاد ، ص 3 و 5 . ( 5 ) . نهاية التقرير ، ج 2 ، ص 177 . ( 6 ) . البيع ، ج 2 ، ص 467 .